Samenwerken zal meer dan ooit nodig zijn

01.03.2025

Vooraf aan het verkiezingsjaar maakten we met de Federatie Vrije Beroepen een memorandum en een pamflet “de vrije beroeper als motor van de maatschappij”. Daarin staan onze tien speerpunten.
Nu ook federaal de regering eindelijk op de rails staat, keken we na in hoeverre dit akkoord met onze speerpunten rekening houdt.
"Samenwerken zal meer dan ooit nodig zijn", laat Anton Smagghe, secretaris-generaal van de Federatie Vrije Beroepen optekenen. "We hopen dat de beleidsmakers snel genoeg de hand zullen uitsteken naar ons en onze beroepsgroepen."

Wij zijn een partner in veranderingen die vrije beroepers versterken. Want een sterk vrij beroep, zorgt ook voor een sterke maatschappij.

Anton Smagghe

Hieronder kan je meer detail van onze analyse terugvinden, maar samengevat alvast al dit:

👉 We zijn blij met de mogelijkheid van 𝗳𝗹𝗲𝘅𝗶-𝗷𝗼𝗯𝘀 voor vrije beroepers. Het zal hen helpen noden van het moment op te vangen. Vrije beroepers kreunen onder een tekort aan mensen, en het zal hun mentaal welzijn ook ten goede komen.

👉We lezen in het regeerakkoord dat de focus van 𝗺𝗼𝗱𝗲𝗿𝗻𝗶𝘀𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴 𝘃𝗮𝗻 𝘃𝗿𝗶𝗷𝗲 𝗯𝗲𝗿𝗼𝗲𝗽𝗲𝗻 op klantvriendelijkheid moet liggen. Dat vinden we te ongenuanceerd. Ook de kwaliteit en maatschappelijke rol ervan moet mee in dat bad. Hetzelfde geldt trouwens voor meer multidisciplinaire samenwerking. We juichen meer mogelijkheden toe, maar in respect met de eigenheid van elk beroep.

👉 Er zal veel 𝘀𝗮𝗺𝗲𝗻𝘄𝗲𝗿𝗸𝗶𝗻𝗴 en overleg tussen vrije beroepers en beleidsmakers nodig zijn. Hervormen van beroepsordes, tuchtrecht, verdere digitalisering, ... dat doe je in samenspraak. Met ons, en met de betrokken beroepsorganisaties, die het meest met die beroepen vertrouwd zijn.

👉 We lezen hier en daar een wens tot afzwakking van het 𝗯𝗲𝗿𝗼𝗲𝗽𝘀𝗴𝗲𝗵𝗲𝗶𝗺, zeker wat zelfstandige zorgverstrekkers betreft. Er is zelfs sprake van het doorbreken van het beroepsgeheim in welbepaalde gevallen.
Hier zijn we bezorgd over. Voor vrije beroepen is de discretie of het beroepsgeheim de hoeksteen van het beroep. Enkel zo kan een vrije beroeper ook een veilige haven voor patiënten en cliënten zijn. Tegen een devaluatie van het beroepsgeheim gaan wij ons steeds verzetten. ❌

De regering vindt in de Federatie Vrije Beroepen alvast een partner om veranderingen rond vrije beroepen te bespreken. Zeker als het de vrije beroepen versterkt. 💪
Want een sterk vrij beroep, zorgt ook voor een sterke maatschappij.

Stimuleer starters

Er zijn veel te veel vrije beroepers knelpuntberoepen. Veel onder hen kampen met een gebrek aan mensen. We vragen aan beleidsmakers daarom al langer om starters in het vrije beroep te stimuleren, door gerichte investeringen in onderwijs en opleiding daartoe, en te hoge drempels om tot de beroepen toe te treden, te vermijden.
We zien in het federaal regeerakkoord onrechtstreeks wel goede zaken om ook in het vrije beroep meer mensen aan het werk te krijgen. Zo denken we aan de werkloosheidsuitkeringen beperken in de tijd, meer flexi-jobs en een fiscaalvriendelijk systeem tot 360 overuren. Maar ook de administratieve verplichtingen voor werkgevers bij deeltijdse arbeid worden verminderd.

Tot slot kan ook de interregionale arbeidsmobiliteit hier een positieve rol in spelen. Het kan enkel maar goed zijn als de samenwerking tussen de gewesten versterkt wordt om zo beter op regionale noden in te spelen.

Een vrij statuut

Een vrije beroeper moet volgens ons altijd ook een zelfstandige ondernemer kunnen zijn. We zijn niet tegen de mogelijkheid van een bediendenstatuut, maar zijn geen voorstander tot een verplichting ervan. Ook niet voor stagiairs.

Het regeerakkoord kondigt de modernisering van de juridische beroepen aan. De loutere focus in de (vage) tekst op de klantvriendelijkheid van vrije beroepers vinden wij wat ongenuanceerd. De kwaliteit en maatschappelijke rol van de vrije beroepers zijn daarbij minstens even belangrijk.
We gaan er alvast op toezien dat het zelfstandig ondernemerschap voor vrije beroepers in die moderniseringsoefening niet helemaal onderuit wordt gehaald. We vragen nogmaals dat wij, samen met de beroepsorganisaties, ook vroeg genoeg betrokken worden om evt. veranderingen te bespreken.

Een vrij ereloon

Een vrije beroeper moet steeds vrij zijn of haar ereloon kunnen bepalen, wars van al te veel overheidsbemoeienis of -druk.

Het regeerakkoord voorziet een herziening van de werking van het notariaat, met ook aandacht voor de tarieven en erelonen. Ook van de deurwaarders wordt zo’n herevaluatie aangekondigd. We vinden dit wel bijzonder nu deze beroepen pas recent zijn hervormd. Verder valt ons oog natuurlijk ook op wat over de zorgberoepen in het regeerakkoord staat. Ook daarover staat bij regelmaat dat er hervormd moet worden, maar veel blijft onduidelijk. Op basis van welke criteria? En wat is de finaliteit? En vooral: wordt de patiënt hier ook beter van? Wij zullen alvast blijven ijveren voor een gepaste verloning voor alle zorgverstrekkers.

Samenwerken

We zien graag meer samenwerking tussen vrije beroepers onderling, maar ook met de beleidsmakers. Als er nieuwe wetgeving over of impact kan hebben op de vrije beroepers, dan vraagt de regelgever best al vroeg genoeg tijdens dat proces ook advies aan de Federatie Vrije Beroepen en de betrokken beroepsorganisaties.

Het regeerakkoord focust vaak op meer samenwerken, en daar zijn wij blij om. De opheffing van beperkingen van samenwerking tussen verschillende vrije beroepen juichen wij toe. Multidisciplinaire samenwerkingen kunnen cliënt of patiënt mogelijk beter helpen. Maar de beroepen moeten wel hun eigenheid kunnen behouden.

Meer samenwerking tussen vrije beroepers, hun beroepsorganisaties en beleidsmakers, zal met dit regeerakkoord heel hard nodig blijken. Verdere digitalisering van justitie, hervormen van beroepsordes, moderniseren van vrije beroepen, of hervormingen van tuchtrecht worden aangekondigd, en dat doe je niet zonder dat dit in overleg met ons en de betrokken beroepsorganisaties gebeurt. Ook dat is samenwerken. Het zal trouwens tot beter en sneller resultaat leiden. Want hervormen om te hervormen is uit den boze. Veranderingen gebeuren best vanuit het perspectief van de beroepen zelf.

Minder administratie

Samen met onze structurele partner UNIZO strijden wij met onze Federatie al jaren tegen de hoge administratieve last die ondernemers, en ook vrije beroepers, moeten ondergaan. Die moeten écht wel naar beneden.

De nieuwe regering zet administratieve vereenvoudiging voor ondernemers voorop, en dat stemt ons tevreden. Wat de zorg betreft, is sprake van een elektronisch patiëntendossier en betere gegevensuitwisseling tussen zorgverleners en overheid. Hopelijk vermindert het administratief werk voor de zorgverlener snel, zodat er meer ruimte is voor de zorg zelf. Ook voor andere vrije beroepers oogt de ambitie in administratieve lastverlaging mooi. We verwelkomen de aanpassingen van het UBO-register, de afschaffing van het Federal Learning Account, de vereenvoudiging van de overheidsopdrachtenwetgeving, de zogenaamde ‘wet lagere kosten’ en de aankondiging van een verplichte impactanalyse vooraf aan nieuwe regels.

We zijn bezorgd om de afzwakking van het beroepsgeheim dat de regering beoogt. Voor vrije beroepen is deze discretieplicht de hoeksteen van het beroep. Wij verzetten ons tegen een devaluatie ervan.

Anton Smagghe

Fiscale hervorming

De vrije beroepers willen een fiscaliteit waarin belastingen op arbeid en vermogen meer verschuift naar belastingen op consumptie.
We kunnen niet zeggen dat de belastingen op arbeid drastisch naar beneden gaan door dit regeerakkoord. Vanaf 2026 stijgt het nettoloon wel van iedereen die werkt, wat we uiteraard, net als zovelen, toejuichen.
Voor zelfstandigen met een eenmanszaak, wat ook vrije beroepers vaak zijn, komt er vanaf 2027 een ondernemersaftrek en we lezen nergens iets over belastingen op huurinkomsten. Voor onze vrije beroepers in de bouwsector is het relevant te melden dat het toepassingsgebied van 6 procent BTW bij afbraak en herbouw standhoudt.

Beroepsgeheim bewaken

We vragen aan beleidsmakers bij nieuwe regels steeds de impact ervan op het beroepsgeheim mee te evalueren, en het beroepsgeheim altijd te laten primeren.

Het regeerakkoord bevat toch een wens tot afzwakking van het beroepsgeheim, zeker wat zelfstandige zorgverstrekkers betreft. Zo is er sprake van een modernisering van een gedeeld beroepsgeheim met het oog op informatiedeling.
Maar evenzeer van het doorbreken van het beroepsgeheim in welbepaalde gevallen.
Hier zijn wij bezorgd over. Voor vrije beroepen is de discretie of het beroepsgeheim de hoeksteen van het beroep. Enkel zo kan een vrije beroeper ook een veilige haven voor patiënten en cliënten zijn. Tegen een devaluatie van het beroepsgeheim gaan wij ons steeds verzetten. Ook bij de modernisering van de juridische beroepen kan het beroepsgeheim nooit voorwerp van debat worden.

Ondernemerschap

Vrije beroepers zijn ondernemers. En dus willen we erop wijzen dat ook de insolventieregels voor vrije beroepers goed moeten werken. Dat doen ze vandaag niet. In het regeerakkoord lezen we hier niets over, dus dat toont aan dat dit niet hoog op de prioriteitenagenda staat. Aan ons om de evaluatie, en desnoods aanpassing, van de insolventieregels voor vrije beroepers op de agenda te plaatsen.

Een gelijk speelveld

Beleidsmakers moeten vrije beroepers verzekeren van een gezonde markt. En steeds een gelijk speelveld garanderen tussen grotere ondernemingen en kleinere ondernemingen of zelfstandigen in het vrije beroep. Dat komt al te vaak onder druk te staan, zoals bij aanbestedingen.

We lezen nu dat er wijzigingen in de wetgeving rond aanbestedingen worden aangekondigd en er is in het regeerakkoord ook veel aandacht voor een gelijk speelveld. Dat is goed. De fiscale hervorming moet volgens de regering als doel ook hebben om een eerlijker speelveld te creëren, en ondernemerschap aan te moedigen. Zelfstandigen verdienen een passend beleid en een specifieke aanpak. Dat juichen wij toe. We zijn een partner in de realisatie hiervan.

Mentale veerkracht

De vrije beroeper moet een evenwichtig leven kunnen leiden, wars van te veel werkdruk en bovenmatige stress. We zien al te vaak mentale problemen bij vrije beroepers. Vooraf aan de verkiezingen schoven we daarom psychosociale hulp als beroepskost en meer mogelijkheden voor flexi-jobs naar voor.

Het regeerakkoord verruimt de mogelijkheid tot flexi-jobs en dat is voor ons een belangrijke stap. Noden van het moment kunnen zo makkelijker worden opgevangen. We zijn er ook wel zeker van dat andere maatregelen in het akkoord, zoals administratieve lastenverlaging, meer digitalisering, minder oneerlijke concurrentie en verbetering van het zelfstandigenstatuut elk op hun eigen manier als maatregel kunnen bijdragen aan een meer evenwichtig bestaan voor de vrije beroeper.
We blijven pushen om ook psychosociale hulp als beroepskost te erkennen, want dat vinden we niet terug.